Ierse folklore in moderne fantasy: de mythologie achter ACOTAR en The Courting of Bristol Keats

Veel populaire, moderne Young Adult boeken lijken inspiratie te halen uit oude mythen en legenden. En dat is ook niet zo vreemd, want verhalen over mystieke wezens en goden zijn vaak op zichzelf al fantasierijk en intrigerend, soms zelfs duister en vaak perfect geschikt om te verwerken in een spannend young adult fantasyverhaal. Eerder schreven we al een artikel over invloeden van Oosterse legenden en volksverhalen in Young Adult boeken, denk aan boeken als The Girl who fell beneath the sea van Axie Oh en Daughter of the moon goddess van Sue Lynn Tan. Dit artikel kun je hier vinden: https://www.literairereizen.nl/post/oosterse-invloeden

Vandaag duiken we in de Ierse mythologie omdat deze ook veel bekende boeken inspireert, zoals de A Court of Thorns and Roses serie van Sarah J. Maas en de The Courting of Bristol Keats duologie van Mary E. Pearson. Maar ook boeken als The Cruel Prince van Holly Black en Daughter of the Forest van Juliet Marillier hebben linkjes naar de oude mythen uit Ierland.

Ierse folklore en mythologie

De Ierse mythologie is een rijke verzameling verhalen over goden, helden en bovennatuurlijke wezens. Ze worden al eeuwenlang doorgegeven vanuit een orale verteltraditie, maar de eerste schriftelijke bronnen van deze mythen stammen uit de middeleeuwen, zoals The book of the Dun Cow uit 1100, het oudste overgeleverde manuscript binnen de Ierse literatuur: een collectie van feiten en mythen uit de 8e en 9e eeuw. Een ander boek dat belangrijk is geweest voor de overlevering van de Ierse mythologie, is The Book of Leinster, een compilatie van Ierse verhalen en gedichten uit de 12e en 13e eeuw. Het boek is geschreven rond 1160 en bevat historische verhalen over de mythologische cyclus en onder andere de Tuatha de Danann, waarover later meer. De Ierse mythologie wordt vandaag de dag verdeeld over 4 groepen: de mythologische cyclus, de Ulstercyclus, de Fenische cyclus en de Koningscyclus, afhankelijk van waar de verhalen over gaan. Daarnaast zijn er nog mythologische teksten die niet in een van deze categorieën onderverdeeld kunnen worden en op zichzelf staan.

Tuatha dé Danann, banshees, de Morrigan en 'the otherworld'

Veel verhalen over de fae zijn beïnvloed door de Tuatha dé Danann, verhalen die zijn overgeleverd uit de mythologische cyclus van Ierse folklore. De Tuatha dé Danann, oftewel: de mensen van het volk Danu of volgelingen van de godin Danu, is een volk uit de Keltische mythlogie dat in Ierland woonde voordat de Moderne Ieren in het land settelden. De allereerste referentie die we hebben over dit volk beschrijft dat ze uit de hemel verbannen zijn vanwege hun kennis. Ze zouden verdwenen zijn in de heuvels en bergen van Ierland bij de komst van de Milesians, de zonen van Mil, de mythische voorouders van de Ieren in de Keltische mythologie. De volgelingen van Danu zouden krachtige magische wezens zijn die in de 'otherworld' leven. Ze hebben interacties met mensen en de menselijke wereld en worden ook wel geassocieerd met de Sidh. De Sidh, soms geschreven als Sidhe, zijn een soort fae volk, ze zijn machtig, trots en onvoorspelbaar en ze kunnen gevaarlijk zijn. De banshee, een term die je in veel folklore en moderne boeken tegenkomt, is hiervan afgeleid. De term komt van het Ierse Bean Sidh, wat 'vrouw van de Sidh' betekent of 'vrouw van de fae'. Een banshee betekent ongeluk, als je een banshee tegenkwam of hoorde schreeuwen, betekende dit dat er een familielid van je op sterven zou liggen. Deze 'otherworld' waar deze fae folk wonen, is een mysterieuze wereld naast die van ons die in de Ierse mythologie ook wel Tír na nÓg genoemd wordt, ofwel: het land van de jeugd. Deze andere wereld is ook vaak een inspiratiebron voor moderne Young Adult auteurs en komt voor in talloze boeken, waaronder A Court of Thorns and Roses (Prythian) en The Courting of Bristol Keats (Elphame), maar ook The Cruel Prince (Elfhame), Emily Wilde's Encyclopaedia of Faeries (Faerie) en The Hazel Wood (Hinterland). Naast de Other World, de Sidh en de banshee is er nog één prominente figuur binnen de Ierse mythologie waar we nog bij stil willen staan voordat we in populaire Young Adult boeken duiken en dat is de Morrìgan. Morrigan is ook wel de Keltische koningin van de demonen, een oorlogsgodin en ze voorspelt doem of juist voorspoed in de strijd. Ze wordt vaak geassocieerd met kraaien. De Morrìgan is een figuur die we in veel boeken tegenkomen, waaronder A Court of Thorns and Roses. Opvallend is dat ze ook vaak vergeleken wordt met Morgan le Fay, die we kennen uit de Engelse literatuur verbonden met Koning Arthur.

Ierse Folklore in The Courting of Bristol Keats

Zoals we in de inleiding van dit artikel al beschreven, zijn er veel bekende Young Adult boeken die zich hebben laten inspireren door Ierse folklore. Het meest duidelijke voorbeeld daarvan is The Courting of Bristol Keats van Mary E. Pearson. Dit boek is helaas nog niet naar het Nederlands vertaald. Samenvatting: Bristol en haar zussen hebben hun ouders verloren. Als kinderen waren ze altijd op de vlucht, woonden ze nooit lang op dezelfde plaats, al hadden Bristol en haar zussen geen enkel idee waarom ze telkens moesten verhuizen. Momenteel wonen ze in het kleine dorpje Bowskeep en hebben moeite om rond te komen, nu beide ouders overleden zijn. Het verhaal begint wanneer Bristol brieven krijgt van een mysterieuze tante die belooft te kunnen helpen. Het blijkt een leugen, net als alles wat ze haar hele leven is verteld. Haar vader is niet overleden, maar ontvoert naar de geheime wereld van de Fae: Elphame. Bristol besluit ook naar deze wereld te reizen om de waarheid te ontdekken over haar familie. Daar ontdekt ze nog meer geheimen en ontmoet ze de fae, leert ze over gevaarlijke magie en sluit ze een deal met de fae king, Tyghan.

Waarom dit boek lezen? The Courting of Bristol Keats is een fantasierijk verhaal dat geïnspireerd is door de Ierse mythologie. De wereld is prachtig beschreven en je leert gaandeweg meer over deze mythologische wereld en de Ierse geschiedenis omdat je samen met Bristol meegenomen wordt in deze fae-wereld. Voor liefhebbers van magie, romantasy, fae en familiegeheimen, voor lezers van A Court of Thorns and Roses en Emily Wilde. Je kunt het boek hier bestellen.

De kaart van Elphame uit The Courting of Bristol Keats

Hoe is The Courting of Bristol Keats geïnspireerd door Ierse mythologie?

Allerreest is er het concept van 'the otherworld' die hier Elphame heet. De wereld naast de gewone mensenwereld waar de fae leven. Hier wonen 'vreemde' wezens met andere wetten, de tijd loopt anders en het is een verborgen rijk dat mensen niet zomaar kunnen betreden. Wanneer Bristol een deal sluit met de fae king Tyghan, leert ze steeds meer over deze wereld en het rijk. De Tuatha de Danann, oftewel de Danu, worden letterlijk genoemd in het boek, net zoals de Fomorianen. Volgens de mythologie zijn dit de vijanden van de volgelingen van Danu en ook in dit boek zijn dit de slechteriken. Verder zitten er nog een hoop kleinere referenties in, zoals Lugh, de zonnegod. De wereld van de Fae is niet sprookjesachtig, maar gevaarlijk. Beloften zijn belangrijk en kunnen niet verbroken worden, woorden hebben kracht en nieuwsgierigheid kan je de kop kosten. Dit komt allemaal voor in The Courting of Bristol Keats, en zoals we later zullen zien, ook in A Court of Thorns and Roses. De wereld, Elphame, is grappig genoeg eerder een link naar de Schotse folklore, want in oude Schotse liederen is Elphame de naam voor de feeënwereld.

Ierse Folklore in A Court of Thorns and Roses

We bespraken eerder al dat ook in de populaire ACOTAR serie van Sarah J. Maas veel referenties zitten naar de Ierse folklore. Ook hier willen we uitgebreider in duiken.

Samenvatting: Feyre leeft samen met haar twee zussen in een dorpje aan de rand van het bos. Om haar familie van eten te voorzien, gaat ze geregeld het bos in om te jagen. Wanneer ze op een dag een wolf doodt, komt er een vreselijk beest wraak nemen. Ze wordt meegenomen naar het gevaarlijke, magische rijk dat ze alleen uit verhalen kent, de verhalen waaruit blijkt dat niemand ooit terugkeert uit deze fae wereld.

Het blijkt dat het beest niet altijd een beest is, maar een onsterfelijke fae die regeert over zijn domein, The Spring Court. Feyre leert zich aan te passen aan haar nieuwe thuis, en hoewel de wereld gevaarlijk is, leert ze dat ze al die tijd voorgelogen is over de Fae wereld. En er is iets mis, en Feyre is misschien wel de enige die de wereld kan redden.

Waarom dit boek lezen? A Court of Thorns and Roses is een sprookjesachtig verhaal met een krachtig, vrouwelijk hoofdpersonage. Voor liefhebbers van hervertellingen van sprookjes, feeënwerelden, romantasy en boeken met goede twists en stoere vrouwen. A Court of Thorns and Roses, of Hof van Doorns en Rozen in de Nederlandse vertaling, is het eerste boek in een trilogie. Na de trilogie zijn er nog twee boeken verschenen. Je kunt het boek hier bestellen, of klik hier voor de Nederlandse vertaling.

De kaart van Prythian uit A Court of Thorns and Roses

Hoe is A Court of Thorns and Roses geïnspireerd door Ierse mythologie?

Wat opvallend is, is dat ACOTAR begint als een hervertelling van Belle en het Beest, maar de wereld waar Feyre mee naartoe genomen wordt, is geïnspireerd door de Ierse 'other world' waar de fae leven, die vreemd en gevaarlijk zijn en hun eigen regels hebben. De naam is verzonnen en niet zo duidelijk een referentie als bij andere boeken die we hierboven noemden, maar de wereld en de wezens die erin wonen, zijn wel duidelijke verwijzingen naar de Ierse mythologie. De fae in Acotar zijn prachtig en dodelijk, gevaarlijk en krachtig en vrijwel onsterfelijk. Het landschap voelt Keltisch, met bergen, oude bossen, oude magie en natuurlijke plekken waarin gevaarlijke wezens verstopt zitten. Prythian zou zomaar een hoek kunnen zijn van Elphame. Hoewel veel verschillende wezens opduiken in Prythian, zijn deze niet allemaal van Ierse komaf. Hier gebruikt Sarah J. Maas een variantie aan mythische wezens uit verschillende landen. Zo is de Suriel eerder Joods, komt de Kelpie uit schotse folklore en is de Naga juist Hindoeïstisch. Wie wel heel duidelijk uit de Ierse mythologie komt, is de Morrigan. We noemden haar hierboven al, maar in de A Court of Thorns and Roses serie is Morrigan zelfs een personage. Hoewel ze niet echt voorkomt in het eerste boek, speelt ze later in de serie wél een grote rol. Morrigan, vaak afgekort tot Mor door haar vrienden, is een van de krachtigste Fae van de Night Court en speelt ze een belangrijke rol bij de oorlogen die gevoerd worden. Hoewel ze niet hetzelfde personage is als in de mythologie, is ze wel duidelijk een inspiratiebron geweest. Een laatste, duidelijke link tussen de Keltische mythologie en de A Court of Thorns and Roses serie, zijn de Keltische tradities en feesten. In het eerste boek wordt Calanmai gevierd, de vuurnacht waarvan de naam waarschijnlijk refereert aan het Welshe Calan Mai, de meiviering. Deze is vervolgens weer nauw verbonden met Beltane: een Keltische feestdag waarin vruchtbaarheid, vuur en de terugkeer van de zomer centraal staat. Ook de Winter Solstice wordt gevierd, iets wat in de Keltische wereld vaak Midwinter of Yule genoemd wordt.

Opvallend zitten er ook duidelijke parallellen tussen beide boeken die we genoemd hebben, naast de duidelijke knipoog naar Ierse mythologie. Alleen de titels lijken al op elkaar, The Courting of Bristol Keats en a Court of Thorns and Roses. Beide hebben krachtige vrouwelijke personages die om familieredenen naar de fae wereld vertrekken, ze hebben allebei twee zussen en ouders die ofwel afwezig zijn, of dat net zo goed hadden kunnen zijn. In de Fae wereld ontdekken ze vervolgens allebei een hoop geheimen én lijkt de wereld gevaar te lopen.

Veel populaire Young Adult romans bevatten magie, maar de toevoeging van mythologie zoals gebeurt in ACOTAR en The Courting of Bristol Keats voegt nog een extra, diepere laag toe. Niet alleen geeft het een historische gelaagdheid, maar ook laat het zien dat magie altijd onder de oppervlakte aanwezig is geweest. Ben je nu nieuwsgierig geworden naar spannende, romantische verhalen die geïnspireerd zijn door Ierse mythologie? Dan zijn A Court of Thorns and Roses en The Courting of Bristol Keats beide mooie voorbeelden hoe oude legendes op een neiuwe manier worden weergegeven, waaruit blijkt dat mythen, hoe oud ze ook zijn, zelfs vandaag de dag nog interessant zijn.