Plaatsen in het leven van J.R.R. Tolkien

Wie heeft er niet gehoord van de Hobbits, de Shire of het oog van Mordor? Al deze dingen komen van de pen van John Ronald Reuel Tolkien, beter bekend als J.R.R. Tolkien in zijn beroemde The Lord of the Rings trilogie. De films zijn bij iedereen wel bekend, maar ook de boeken zijn zeker de moeite waard. Vandaag gaan we een kijkje nemen in het leven van Tolkien en de belangrijkste locaties in zijn leven en de inspiratiebronnen die zijn werk gevormd hebben.

J.R.R. Tolkien in Zuid Afrika

Als je aan Tolkien denkt, dan denk je waarschijnlijk eerder aan Engeland dan aan Afrika. En hoewel dat logisch is, aangezien Tolkien het grootste deel van zijn leven heeft gewerkt in Oxford, is hij geboren Zuid Afrika. Op 3 januari 1892 werd Tolkien geboren in Bloemfontein in Zuid Afrika. Ondanks dat hij hier slechts een paar jaar gewoond heeft - de familie verhuisde naar het Verenigd Koninkrijk toen de kleine John pas 4 jaar oud was - staat er vandaag de dag een Hobbit Boutique Hotel op de plaats waar hij geboren is. De enige herinnering die Tolkien, naar eigen zeggen, nog had aan Zuid Afrika, was dat hij was gebeten door een enorme spin. Volgens bronnen was dit een baboon spider, een variant van de tarantula. De enorme spinnen die voorkomen in zijn boeken, zijn wellicht gebaseerd op een van zijn eerste herinneringen...

J.R.R. Tolkien's jeugd in Engeland

Toen de kleine Tolkien 4 jaar oud was, overleed zijn vader en hij verhuisde samen met zijn moeder en broer naar Engeland, naar de West Midlands, bij Birmingham en Sarehole. De familie was arm en bekeerde zich tot het katholicisme. In 1904 krijgt de moeder van Tolkien de diagnose diabetes en komt hetzelfde jaar nog te overlijden. Tolkien en zijn broer worden opgevoed door Father Francis - de priester van de kerk waar ze lid van waren, voordat ze in de voogdij komen van andere familieleden. Het katholicisme heeft ook een grote rol gespeeld in zijn leven en er zitten dan ook veel religieuze thema's in The Lord of the Rings. In deze tjid was Tolkien al goed met taal: hij leerde Latijn en Grieks, maar ook andere moderne talen, zoals Fins. Hij schreef zijn eigen taal omdat hij dat leuk vond en startte de TCBS, de Tea Club, Barrovian Society met een groep vrienden die elkaars literaire werken lazen. Na een vakantie in Zwitserland, waarover hieronder meer, ging hij studeren in Oxford aan Exeter College, waar hij zich verdiepte in Oud Engels, Duitse talen, Welsh en Fins. Omdat hij zijn cijfers tegen vond vallen, switchte hij naar Engelse taal en Literatuur. In 1915 behaalde hij ook zijn eerste graads lesbevoegdheid. Ook trouwde hij met Edith Bratt, die hij al kende sinds zijn zestiende.

Inspiratiebronnen in Engeland voor The Lord of the Rings en The Hobbit

De plaatsen uit Tolkien's jeugd waren een grote inspiratiebron voor zijn beroemde boeken. Het dorpje Sarehole was de inspiratie voor de Shire. Tolkien beschreef de plek als een 'verloren paradijs' met een oude molen, een grote vijver met zwanen, veel bloemen en oude huisjes. De dorpelingen en hun kinderen werden de inspiratie voor de hobbits. Er was zelfs een boer met de naam Buggins, wat toch wel heel veel lijkt op de familienaam van Bilbo en Frodo... Ook de naam Gamgee komt hiervandaan, het is namelijk het woord voor verband in het Birminghams, aldus The Guardian. Wanneer Bilbo op avontuur gaat, komt hij langs de molen die Tolkien noemt: "past the great Mill, across The Water, and then on for a mile or more."In de molen is tegenwoordig een Tolkien expositie te zien en ook is het het startpunt voor een Tolkien wandelroute. De wandelroute leidt je langs 264 Wake Green Road, het eerste huis van Tolkien in Birmingham en ook kom je langs Moseley Bog, de inspiratie voor het Oude Bos aan de rand van de Shire. Vanaf Sarehole kon de kleine Tolkien de industriële stad Birmingham zien met donkere wolken die uit de schoostenen komen. Het was een duidelijk contrast met de idyllische natuur uit Sarehole en dit zou ook zomaar de inspiratiebron geweest kunnen zijn voor de rook en vuren van Mordor. Twee grote torens uit Birmingham zijn volgens de biografie van Tolkien de inspiratie geweest voor the Two Towers: Perrott's Folly en Edgbaston Waterworks Tower. De ontbossing en industrialisatie die hij zag, waar hij een grote afkeer van had, zouden ook de inspiratie geweest kunnen zijn voor de strijd om Isengard.

J.R.R. Tolkien in Zwitserland en de inspiratie voor Rivendell

In 1911 ging Tolkien op wandelvakantie naar Zwitserland. In latere brieven schrijft hij dat die reis de inspiratie is geweest voor de Misty Mountains en veel bronnen zeggen dat de vallei Lauterbrunnen Rivendell heeft geïnspireerd. Er is in ieder geval bewijs dat hij hier is geweest want hij noemt het in zijn brieven en zijn naam staat in de gastenboeken van verschillende gastenverblijven. De illustratie die Tolkien maakte van Rivendell heeft ook zeker wel wat weg van de vallei Lauterbrunnental. Daarnaast is de naam van de rivier in Rivendell ook Loudwater (in het Engels) en Bruinen (in de taal van Tolkiens elven) en dat lijkt beide toch wel op een afgeleide van Lauterbrunnen. Zijn reis langs de verschillende bergtoppen en plaatsen zoals Grindelwald, lieten hem een ander deel van de wereld zien dat hem heeft geïnspireerd in zijn beschrijvingen van de prachtige natuur van Middle Earth. Voor Tolkien fans in Zwitserland is er een museum dat is geïnspireerd op de wereld van Tolkien, namelijk het Greisinger Museum in Jenins. Dit is echter wel drie uur rijden vanaf Lauterbrunnen.

J.R.R. Tolkien in de Eerste Wereldoorlog

De eerste wereldoorlog kwam eraan en in 1916 werd ook Tolkien naar het front gestuurd, hij vocht bij de strijd om de Somne maar kreeg na 4 maanden aan het front 'trench fever', een soort typhus dankzij de barre omstandigheden en in november keerde hij terug naar Engeland waar hij een maand in het ziekenhuis verbleef. Zijn vrienden waren gestorven en hij gaat schrijven. Hij schreef Book of Lost Tales ter nagedachtenis aan zijn vrienden en met zijn ervaringen in de oorlog. Dit boek is tijdens zijn leven niet gepubliceerd, maar veel verhalen hieruit kwamen later in aangepaste vorm in de Silmarillion. Zijn ziekte bleef terugkomen maar in periodes van gezondheid vocht hij mee in de home service waar hij uiteindelijk gepromoot werd tot lieutenant. Hoewel Tolkien ontkende dat de oorlog inspiratie is geweest voor The Lord of the Rings, valt een verband toch niet te ontkennen. Het vechten, de oorlog zelf, de vriendschap tussen soldaten en het trauma en onomkeerbare verandering na teruggekomen te zijn uit een oorlog zijn toch wel erg duidelijke verbanden.

J.R.R. Tolkien in Leeds en Oxford

Na de oorlog ging hij op zoek naar werk. Hij deed zijn eerste lezing van Lost Tales in de Exeter Collage Essay Club, wat goed werd ontvangen en waar hij kennismaakte met twee mannen die later bij de Inklings club zouden komen. In 1920 accepteerde hij een baan aan de Universiteit van Leeds als professor Engelse taal. Hier werkte hij verder aan zijn Elvish talen, zijn Book of Lost Tales en een editie van Sir Gawain and the Green Knight samen met E.V. Gordon. Ook werkten ze samen aan een liedboek met Oud Engelse, Oud Noorse en Gothische teksten op Engelse muziek met de naam Songs for the Philologists.

In 1925 kreeg Tolkien een baan aan de universiteit van Oxford. Hij startte De Inklings, een groep schrijvers die elkaars verhalen lazen en elkaar feedback gaven. Een ander lid van deze groep was C.S. Lewis, de auteur van Narnia, die een goede vriend van Tolkien werd. Op een dag schreef hij uit het niets 'In a hole in the ground there lived a hobbit', waarna hij onderzoek ging doen wat die hobbit dan precies was en waarom het in een gat leefde. Het groeide uit tot een verhaal dat hij aan zijn kinderen vertelde en een uitgever publiceerde het als The Hobbit in 1937. Het was onmiddelijk een succes en sindsdien niet meer weg te denken uit de Engelse jeugdliteratuur. Tolkien schreef zijn boeken dus in Oxford en je kunt vandaag de dag nog de tafel vinden aan Merton College waar hij schreef. Tolkien werd gevraagd meer te publiceren, maar in zijn Silmarillion hadden ze geen interesse. De uitgevers wilden een vervolg op The Hobbit. In 1954 en 1955 verschenen de drie delen van The Lord of the Rings. Hij werd zo beroemd dat fans langs zijn huis reden en hem 's nachts opbelden voor vragen. Dus verhuisde hij samen met zijn vrouw naar Bournemouth. In 1971 sterft zijn vrouw Edith en Tolkien keert terug naar Oxford, waar hij 2 jaar later komt te overlijden. Hij wordt begraven in het graf van zijn vrouw en op hun grafsteen staat Edith vernoemd als Lúthien en Tolkien als Beren, naar het gelijknamige verhaal.